Notice: Undefined variable: content in /home/u817475818/domains/checkinhue.vn/public_html/wp-content/themes/flatsome-child/functions.php on line 22

Thưởng thức bữa cơm Huế giản dị

Với người Huế, chuyện ăn uống được coi là một nghệ thuật và là một lạc thú ở đời. Bữa cơm Huế gắn liền với ba tiêu chí là: rẻ, ngon và nhất là phải đẹp. Một món ăn không đẹp, không phải là một món ăn. Cùng Check in Huế khám phá nhé.

Văn hóa ẩm thực Huế

Ẩm thực Huế góp phần không nhỏ vào việc hình thành văn hóa và phong cách con người xứ Huế. Huế là một vùng đất được khai phá muộn, phần đông là dân tứ xứ theo chúa Nguyễn vào Nam lập nghiệp. Vì thế món ăn phong phú, hội tụ được tinh hoa của các nơi khác, biến thành món ăn riêng mang bản sắc độc đáo. Món ăn Huế vừa có sang trọng, cao lương mỹ vị, vừa có món mộc mạc nhưng do khéo tay, biết chế biến, biết cách thức nêm nấu nên vẫn trở thành món ăn thi vị.

Người Huế ăn uống gắn liền với ba tiêu chí là: rẻ, ngon và nhất là phải đẹp. Một món ăn không đẹp, không phải là một món ăn. Và với những tiêu chí đã nêu, người Huế đã chia ăn uống thành ba bậc: khẩu thực, nhãn thực và tâm thực. “Khẩu thực” là cách ăn không dám coi thường nhưng là cách ăn thấp nhất vì là ăn bằng miệng, và ăn để tồn tại. Nó dính dáng nhiều đến những cơ chế sinh học. Đến “nhãn thực”, cách ăn đã cao hơn một bực – ăn bằng mắt.

Người Huế ăn bằng là “tâm thực”, nghĩa là ăn bằng cả tấm lòng mình. Vì thế mà một bát nước rau muống luộc đánh tí chanh tươi pha vào một ít nước mắm cốt, lại có thể đánh đổ biết bao sơn hào hải vị. Một trong những món ăn được rất nhiều người Huế ưa thích là rau dại nấu canh tập tàng, cái thơm bùi ngùi của chồi bí, một chút chát ngọt của rau ngót, rồi nào là dền gai, đọt thài lài non, nõn chuối chát,…

Bữa cơm Huế

Mâm cơm Huế kiểu cách, tinh tế, người vợ thể hiện sự chăm sóc chồng con, và đặc biệt là với khách. Mỗi món ăn Huế có chiều sâu vị giác, nhưng sâu nhất chính là hồn của người nấu món ăn gửi gắm ở bên trong.

Người Huế ăn là ăn bằng ngũ quan. Mâm cơm được bày ra, hay món ăn được chế biến bày lên đĩa, dù là bữa cơm cung đình hay bữa cơm bình dân trong mỗi gia đình, phải đảm bảo sự hài hòa. Món ngon Huế không chỉ ăn bằng miệng, mà trước hết phải thích nhìn bằng mắt, ngửi thấy thơm, cảm giác thấy thèm, tai nghe những âm thanh quyết rũ, tức là ăn bằng ngũ quan. Hài hòa về màu sắc, hương vị, hài hòa về âm-dương, nóng-lạnh, hài hòa trong bố cục chén, đũa, bát, dĩa.

Đối với người Huế, trong một bữa cơm Huế, hay theo từng mùa, các món ăn phải đảm bảo đủ yếu tố âm (mát), dương (nóng). Mùa nóng thì tăng cường các món ăn tính âm, mùa lạnh thì ngược lại cho cân bằng hàn nhiệt cơ thể. Ăn theo mùa là nguyên tắc lớn trong triết lý ẩm thực Huế. Xuân, hạ, thu, đông mùa nào cũng có thực đơn riêng, ngon mà rẻ.

Ví dụ thịt vịt mát nên ăn vào mùa hè khí hậu nóng, thịt gà ấm, thịt heo nóng thì thường ăn vào mùa đông. Cá tràu, lươn… hàn nên phải dùng ném để chế ngự, vịt, ốc, hến… mát nên phải dùng gừng. Vị cay là cực dương nên phải điều hòa bằng vị chua là cực âm… ngay uống trà cũng vậy. Người Huế thường thưởng thức trà cùng với các loại mứt gừng, mứt sen, mè xửng, mạch nha v.v.. Sau vị chát của chè là vị ngọt của mứt, kẹo, tạo cho chén trà có hậu hơn, đậm đà hơn!

Bạn có thể gắp trăng sao rực rỡ ấy cùng với thịt ba chỉ luộc kẹp với tôm chua nổi tiếng có đủ chua, cay, mặn, ngọt, chát, béo, bùi hòa quyện thành sự thích thú khoái cảm nhớ đời. Một đĩa rau sống Huế chứa đựng cả một thế giới chan hòa màu sắc như một bức tranh thiên nhiên miền nhiệt đới. Mùi thơm của món ăn mới làm ta xao xuyến, ví như cá nục kho thì không gì thay thế được, nhất là đúng mùa cá nục ở vùng biển miền Trung. Thịt cá rất ngọt, chỉ bén lửa và ít gia vị là tỏa ra mùi thơm đặc sắc.

Bữa ăn chính bao gồm một nồi cơm chung và khoảng từ ba đến năm món ăn, kèm theo các loại nước chấm được sắp đặt quanh tô canh. Dù thật giản dị, chỉ vài món ăn thôi, nhưng đủ để trên bàn ăn có được một mâm cơm quyến rũ. Một dĩa cá bống kho theo công thức của người Huế, trong cá kho có thêm thịt ba chỉ cắt nhỏ rất tỉ mỉ, thịt trong và thơm ngọt. Đặc biệt là ớt được kho theo nồi cá, trái ớt quắt lại, cay vừa đủ cho “cái miệng” sành ăn và khó tính.

Nói “tràn qua ngũ giác” vì người Huế rất chú trọng phần trình bày, kho cá không chỉ ngon mà nồi cá kho phải đẹp, gắp ra dĩa cũng sắp đặt nghệ thuật. Muốn đẹp thì phải có màu sắc và hài hòa khi phối màu. Màu đa sắc của cá, thịt, màu đỏ của ít tôm nhỏ điểm thêm, màu vàng đỏ xanh của ớt.

Bữa ăn nào của mọi gia đình Huế cũng đều có dĩa rau sống và một chén nước mắm phù hợp với món ăn. Có người cho rằng, dĩa rau sống ở Huế là một vũ trụ thu nhỏ với cà chua đỏ xếp xung quanh tượng trưng cho mặt trời, những lát khế hình ngôi sao thay cho những vì tinh tú, lát vả hình trăng khuyết màu tím phớt, lát chuối chát hình tròn điểm hạt tượng trưng cho mặt đất bao la, một chút rau thơm xanh và vài sợi rau muống, ớt tươi xoắn xít phía trên như những mảng mây xanh, mây hồng bồng bềnh trên nền trời của các màu xanh, đỏ, tím, vàng…

Buổi cơm ở Huế chỉ đơn giản vài ba món, như cá bống thệ kho rau răm với nước dừa, một món canh rau tập tàng mà vườn nhà ai cũng có sẵn, với vài lá rau ngót, mồng tơi, ngọn sần, búp hoa bí ngô, đọt cây bát ngát, măng vòi,… sang một chút thì nấu với tôm thịt, còn không thì lấy cá long hội (loại cá nhỏ) rút xương, thêm chút nước mắm ngon, một tí ruốc, ít hồ tiêu phi thơm hành mỡ, xào qua là được bát canh rau tập tàng ngọt lịm.

Dọn ra mâm người ăn bao giờ cũng có cảm giác sẽ ăn hết, tức là món ăn không áp đảo, chế ngự con người. Đó là nghệ thuật, là triết lý hài hòa của ẩm thực Huế. Ngay đến việc sử dụng bát, đĩa đơm bày các món ăn, hay đũa, bát để ăn cơm người Huế cũng sử dụng nguyên tắc hài hòa. Bát đựng thức ăn, đĩa đựng món ăn dù sang, đẹp cũng không to quá, không “lấn” thức ăn. Bát ăn cơm cho khách không được to hơn bát bày trong mâm. Người Huế thường dọn cơm tiệc hay tiếp khách bằng loại chén kiểu (chén xưa, nhỏ).

Phụ nữ Huế xem nấu ăn là nghệ thuật, kể cả những bữa ăn thường ngày trong gia đình. Với phụ nữ Huế, nấu ăn ngon là niềm vui và là sự tự hào dù là kín đáo trong lòng. Nấu ăn từ khi đi chợ, đó là đi sớm, chọn nguyên liệu ngon mới có bữa ăn ngon. Đi chợ giỏi là biết tính toán, dè sẻn, vén khéo, dù ít tiền nhưng vẫn lo được mâm cơm tươm tất cho gia đình. Khi có khách, có tiệc hay cúng kiếng, giỗ chạp, phụ nữ Huế mới thể hiện vai trò cai quản của mình.

Ảnh: Internet

5/5 - (1 bình chọn)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *